اگر قصد راه‌اندازی پلتفرم خرید و فروش طلا یا نقره را دارید، اولین سؤال «کدام اسکریپت؟» نیست؛ «کدام مجوز؟» است. از سال ۱۴۰۳ تاکنون قوانین این بازار چند بار عوض شده و در سال ۱۴۰۵ با راه‌اندازی خزانه‌های بانکی و سامانه‌ی ناظر بانک مرکزی، تقریباً هر بخش از کار یک ناظر مشخص دارد. در این مقاله مسیر گرفتن مجوز فروش آنلاین طلا را به زبان ساده و بر اساس اخبار و مقررات منتشرشده مرور می‌کنیم.
توجه: این مقاله جنبه‌ی آموزشی دارد و جایگزین مشاوره‌ی حقوقی نیست. مقررات این حوزه به‌سرعت تغییر می‌کند؛ پیش از هر تصمیم، آخرین نسخه‌ی مقررات را در درگاه ملی مجوزها و اطلاعیه‌های بانک مرکزی بررسی کنید.
مقررات طلای آنلاین از کجا شروع شد؟
رشد سریع پلتفرم‌های طلای آنلاین، خیلی زود مشکل «خالی‌فروشی» را به وجود آورد: پلتفرم‌هایی که بیش از طلای واقعی‌شان فروش داشتند. مهم‌ترین نقطه‌های عطف این مسیر:
زمان | رویداد |
|---|---|
شهریور ۱۴۰۳ | توقف فعالیت بیش از ۵۰۰ پلتفرم بدون پشتوانه‌ی طلای واقعی |
آبان ۱۴۰۳ | ثبت ۱۳۳۷ درخواست و صدور ۲۶۱ مجوز فروش آنلاین طلا؛ سپس توقف موقت صدور مجوز |
تیر ۱۴۰۴ | پنج شرط بانک مرکزی برای بازگشایی درگاه‌ها: سپردن طلا به بانک، حساب بانکی واحد، ثبت در سامانه‌ی جامع تجارت، تسویه‌ی ۴۸ ساعته و تأییدیه‌ی فتا |
آبان ۱۴۰۴ | انتشار دستورالعمل اجرایی خرید و فروش طلا و نقره به‌صورت برخط |
بهمن ۱۴۰۴ | عرضه‌ی مجوز «سامانه یا سکوی معاملات برخط طلا و نقره» در درگاه ملی مجوزها |
خرداد تا شهریور ۱۴۰۵ | ابلاغ ضوابط خزانه‌ها، اضافه‌شدن بانک‌های تازه به‌عنوان خزانه‌دار و الزام اتصال همه‌ی پلتفرم‌ها به سامانه‌ی ناظر |
منبع این رویدادها گزارش‌های دیجیاتو و زومیت است.
از خالی‌فروشی تا سامانه‌ی ناظر: مسیر قانون‌گذاری طلای آنلاین
چه کسی می‌تواند مجوز فروش آنلاین طلا بگیرد؟
طبق دستورالعمل اجرایی، فقط شخص حقوقی که موضوع فعالیتش منحصراً خرید و فروش طلا و نقره است، می‌تواند سکوی برخط راه بیندازد. صدور، تمدید و لغو مجوز با اتحادیه‌ی کسب‌وکارهای مجازی و با تأیید بانک مرکزی انجام می‌شود. پس فروش طلا در صفحه‌ی اینستاگرام یا یک سایت شخصی، فعالیت مجاز محسوب نمی‌شود؛ رئیس اتحادیه‌ی طلا و جواهر تهران هم گفته بخش بزرگی از شکایت‌های کلاهبرداری مربوط به همین صفحه‌های غیررسمی است.
مراحل گرفتن مجوز سکوی برخط طلا و نقره
ترتیب دقیق ممکن است تغییر کند، اما یک مسیر واقع‌بینانه این است:
ثبت شرکت با موضوع فعالیت خرید و فروش طلا و نقره.
درخواست مجوز «سامانه یا سکوی معاملات برخط طلا و نقره» در درگاه ملی مجوزهای کشور. برای نقره هم همین مجوز لازم است.
قرارداد با بانک خزانه‌دار و افتتاح حساب واحد برای وجوه کاربران؛ مجموع موجودی کیف پول کاربران باید با این حساب برابر باشد.
اینماد و ساماندهی برای سایت و اپلیکیشن.
تأییدیه‌ی امنیتی فتا و تست نفوذ زیرساخت.
اتصال به سامانه‌ها: سامانه‌ی ناظر بانک مرکزی و ثبت معامله‌ها در سامانه‌ی جامع تجارت.
درگاه پرداخت مورد تأیید بانک مرکزی و ثبت‌نام مالیاتی و صورت‌حساب الکترونیکی.
هفت گام از ثبت شرکت تا اتصال به سامانه‌ی ناظر
خزانه و سامانه‌ی ناظر بانک مرکزی چطور کار می‌کنند؟
قلب مقررات جدید این است که هر گرم طلایی که فروخته می‌شود، باید در خزانه وجود داشته باشد. طبق ضوابطی که بانک مرکزی در خرداد ۱۴۰۵ ابلاغ کرد:
فقط بانک‌ها یا مؤسسه‌های دارای تأیید بانک مرکزی می‌توانند خزانه‌دار باشند؛ در مرداد ۱۴۰۵ بانک‌های ملت، سامان و صادرات هم به فهرست خزانه‌داران اضافه شدند.
اصالت و عیار شمش در آزمایشگاه‌های مورد تأیید سازمان ملی استاندارد بررسی می‌شود.
پس از سپردن طلا به خزانه، ظرفیت فروش پلتفرم در سامانه‌ی ناظر افزایش پیدا می‌کند.
هزینه‌ی آزمایش، نگهداری و بیمه با خود پلتفرم است.
سامانه‌ی ناظر از مرداد ۱۴۰۵ فعال شده و خریدی را که از موجودی واقعی پلتفرم بیشتر باشد رد می‌کند. یعنی نرم‌افزار شما باید بتواند قبل از نهایی‌کردن هر خرید، با این سامانه هماهنگ شود؛ این نکته‌ای است که در انتخاب اسکریپت طلای آبشده باید حتماً بپرسید.
الزامات فنی که مستقیم از مقررات می‌آید
مقررات فقط روی کاغذ نیست؛ چند بخش از آن مستقیم به طراحی نرم‌افزار تبدیل می‌شود:
الزام | اثر روی طراحی سایت |
|---|---|
تطبیق موبایل و حساب بانکی با کد ملی | احراز هویت خودکار پیش از اولین معامله |
نمایش کارمزد پیش از خرید | نمایش شفاف کارمزد و مبلغ نهایی در صفحه‌ی تأیید سفارش |
تسویه‌ی ریالی در روز کاری بعد | صف تسویه‌ی خودکار و گزارش وضعیت برداشت |
تحویل فیزیکی حداکثر ظرف یک هفته | ماژول درخواست و پیگیری تحویل |
ممنوعیت انتقال مستقیم بین کاربران و پرداخت با رمزارز | حذف ماژول‌های انتقال طلا و واریز رمزارز |
ساعت معاملات تعیین‌شده توسط بانک مرکزی | امکان تعریف ساعت کاری و توقف معاملات از پنل مدیریت |
منطق احراز هویت و پایش تراکنش در این پلتفرم‌ها شباهت زیادی به صرافی‌های ارز دیجیتال دارد؛ برای آشنایی بیشتر مقاله‌ی KYC و AML چیست را ببینید.
مالیات بر ارزش افزوده در پلتفرم طلا
طبق قانون مالیات بر ارزش افزوده، خود طلای خام از مالیات معاف است، اما اجرت، سود و حق‌العمل مشمول مالیات می‌شود. بنابراین کارمزدی که پلتفرم از معامله‌ها دریافت می‌کند معمولاً مشمول مالیات است و سیستم باید بتواند صورت‌حساب الکترونیکی صادر کند. برای جزئیات مالیاتی کسب‌وکارتان حتماً با مشاور مالیاتی مشورت کنید.
نرم‌افزار آریا گستران و آمادگی برای مقررات
پلتفرم طلا و نقره‌ی آریا شامل احراز هویت، کیف پول وزنی و ریالی، تحویل فیزیکی، تنظیم کارمزد و پنل مدیریت کامل است. در جلسه‌ی نیازسنجی، ماژول‌ها بر اساس مقررات روز و شرایط بانک خزانه‌دار شما تنظیم می‌شود. برای دیدن دمو به صفحه‌ی طراحی سایت خرید و فروش طلا و نقره بروید یا راهنمای کامل طراحی سایت طلای آبشده را بخوانید.
سؤالات متداول
گرفتن مجوز فروش آنلاین طلا چقدر زمان می‌برد؟
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، رسیدگی به خود مجوز در درگاه ملی حدود ۱۰ روز کاری اعلام شده است، اما مراحل جانبی مثل قرارداد خزانه، اینماد و تأییدیه‌ی فتا زمان بیشتری می‌گیرد.
آیا برای فروش آنلاین نقره هم مجوز لازم است؟
بله. مجوز سکوی برخط برای طلا و نقره یکسان است و پلتفرم‌های نقره هم باید آن را بگیرند.
آیا می‌توان بدون شرکت و فقط با جواز طلافروشی، طلا را آنلاین فروخت؟
طبق دستورالعمل اجرایی، سکوی برخط فقط توسط شخص حقوقی قابل راه‌اندازی است.
کدام بانک‌ها خزانه‌دار پلتفرم‌های طلا هستند؟
تا مدتی خزانه‌داری فقط در اختیار یک بانک بود؛ در مرداد ۱۴۰۵ بانک‌های ملت، سامان و صادرات هم به فهرست خزانه‌داران اضافه شدند. فهرست به‌روز را از بانک مرکزی استعلام کنید.
کاربر چطور پلتفرم مجاز را تشخیص دهد؟
نماد اینماد، شماره‌ی مجوز سکوی برخط و نام بانک خزانه‌دار را در سایت بررسی کند و از صفحه‌هایی که فقط در شبکه‌های اجتماعی فعال‌اند خرید نکند.
